Les 10: Uw stemgebruik verbeteren
Verbeter uw zelfvertrouwen door een meer zelfverzekere stem op te bouwen (vocal coaching)
Met de hulp van verschillende vocalcoaches heb ik vijf oefeningen bedacht die de zwaktes in je spraakgebruik gaan verhelpen en die gaan helpen om je meest volmaakte, krachtige en bevelende stem te vinden.
Voor deze oefeningen heb je nodig:
– Een spiegel, het liefst waar je jezelf volledig in kan zien
– Een voice recorder (kan ook met je telefoon / computer met een microfoon)
– Een open gebied, waar je luidruchtig kan zijn
De Basis:
Er zijn twee factoren die het verschil maken tussen een goede en een slechte spreker: Ademhaling en houding.
Diep inademen voor je wat zegt vult je longen met lucht, waarmee je de woorden met volle kracht kan zeggen. Om er zeker van te zijn dat je dit goed doet, adem diep in. Als alleen je borstkas uitzet, dan is je ademhaling niet diep genoeg.
Probeer het net zolang tot je middenrif -de spiergroep onder je borstkas- uitzet. Dit controleer je door je hand op je buik te leggen en op te letten dat die omhoog gaat elke keer als je inademt.
Een slechte houding kan de bewegingsvrijheid van je middenrif beperken en beïnvloed je ademhaling. Als je spreekt zorg er dan voor dat je bovenlichaam recht en uitgelijnd is. Als dit nodig is, stel je dan voor dat er een touwtje loopt van de onderkant van je ruggengraat naar je kruin. Trek dit touwtje strak. Wees echter niet te gespannen; Zorg dat je relaxed bent in deze comfortabele houding die past bij je lichaamsbouw. Als het onnatuurlijk voelt om je bovenlichaam recht te houden, in Dag 4 gaan we aan je lichaamshouding werken.
Probleem 1: Lage of zachte stem
Oplossing: Ga naar een grote, open ruimte binnen of buiten. Neem een voice recorder, of een goede vriend of allebei mee.
Ga op drie grote passen afstand van je recorder of je vriend staan.
Adem diep in vanuit je middenrif. Hou je adem in en adem daarna langzaam uit. Doe dit nog twee keer. Adem nog een keer diep in en terwijl je uitademt zeg je met je alledaagse stem: “Ik kan dit zeggen zonder te schreeuwen en wordt nog steeds gehoord.”
Luister het af op je voice recorder, of vraag je vriend hoe het klonk.
Ga weer op drie grote passen afstand van je recorder of je vriend staan en zeg dezelfde zin. Deze keer spreek je niet naar je recorder of je vriend, maar mik je op een fictief punt ongeveer twee meter boven je target. Alsof je stem een balletje is die je met een boogje in een emmer gooit.
Luister weer of je verbeteringen hoort.
Ga drie passen verder van je recorder/vriend staan en zeg weer: “Ik kan dit zeggen zonder te schreeuwen en wordt nog steeds gehoord.” Probeer het stemvolume te vergroten, zonder te schreeuwen of je toon te veranderen.
Ga nog drie passen verder staan en zeg de zin. Herinner je dat je stem met een boog over de gene die het moet horen heen gaat. Luister naar je opname of naar je vriend zijn reactie en bekritiseer het resultaat. Probeer tot op welke afstand je kan gaan staan om je verstaanbaar te maken. Oefen tot je je comfortabel voelt om met een luidere stem te praten, zonder de toon van je stem te veranderen. Je zal merken dat je ook vanzelf duidelijker zal gaan spreken.
Als je je hele leven al een zachte prater bent, dan kan het zijn dat je eigen stem in je hoofd minder hard klinkt dan hoe andere mensen je horen. Stel je spreekt nu met je volume op 50%, probeer dan te praten met een volume van 70%. Wees niet bang dat je te hard praat, je vrienden zullen je eerder vertellen dat je communicatie veel helderder is geworden.
Probleem 2: Te snelle spraak
Oplossing: Te snel praten is een van de meestvoorkomende en verlammende vocale fouten. Het maakt je niet alleen moeilijk te verstaan, maar je komt ook nog eens nerveus en onzeker over en het lijkt alsof wat je zegt niet belangrijk is.
Met een kalme, langzame stem krijg je autoriteit.
Voor deze oefening ga je rechtop zitten voor je voice recorder, telefoon of de microfoon van je computer. Haal diep adem. Zeg nu zonder langzamer te gaan praten in één keer de volgende zin:
“Ik zal niet meer veel te snel praten en al mijn woorden in één adem proppen omdat ik heel veel gedachten in mijn hoofd heb en ik die er allemaal uit probeer te krijgen en ik bang ben dat als ik pauzeer mensen zullen stoppen met luisteren.”
Luister naar de opname. Waarschijnlijk doordat je zoveel woorden in één adem zegt wordt je voordracht veel minder sterk en zal je misschien ook wel woorden inslikken.
Adem weer in en zeg dezelfde zin. Deze keer doe je echter overdreven langzaam en bedaard; laat onverdraaglijke lange pauzes tussen zinnen; spreek ieder woord zorgvuldig uit; adem vaker dan dat je denkt dat nodig is om het uit te spreken. Luister weer naar je opname.
Doe deze oefening 5 tot 10 keer achter mekaar, terwijl je geleidelijk het tempo van je spraak opvoert. Je doet je ademhaling geleidelijk weer normaal, verkort geleidelijk de pauzes tussen woorden terwijl je er wel nog steeds voor zorgt dat je langzaam blijft praten en je ieder woord nog steeds nauwkeurig uitspreekt. Dit zal in het begin onnatuurlijk voelen, maar blijf in je gesprekken ermee oefenen tot je een tempo hebt gevonden waarmee je de aandacht van anderen krijgt.
Oefen de lange zin voor de spiegel, net zolang tot je gewend bent geraakt aan je nieuwe snelheid van praten.
Als je deze oefening de baas bent zul je merken dat in sociale situaties je praten weer sneller gaat. Zorg er dus voor dat je jezelf in de gaten houdt als je praat. Haal eens diep adem als je merkt dat je weer heel snel aan het praten bent.
Net als het volume van je stem veranderen, zal je binnenoor moeten wennen aan je nieuwe manier van praten. Misschien denk je dat je langzame spraak mensen verveelt, maar dat is niet zo. Snelle praters zullen merken dat zelfs als ze naar eigen idee tergend langzaam praten, ze nog steeds sneller praten dan alle andere mensen in de ruimte.
Probleem 3: Brain farts
Oplossing: Brain farts of domme stopwoordjes zijn de vijand van zelfverzekerdheid. Of je nu weet wat een brain fart is of niet, probeer deze oefening eens voor je verder leest:
Neem jezelf eens op als je met een vriend praat. Neem dus volgende keer dat je de deur uitgaat je voice recorder mee, of neem jou deel van een telefoongesprek op.
Speel wat je hebt opgenomen af en maak een nauwkeurige notulering van de eerste paar zinnen. Schrijf ieder woord op dat je hoort, laat niets weg. Kijk daarna naar wat je hebt opgeschreven. Zie je “woorden” zoals “euh en uhmm”? Of woordjes zoals “weet je, zoals of ennuh”? Dit zijn brain farts, ofwel domme stopwoordjes.
We hebben geleerd om deze betekenisloze uitingen te gebruiken uit verschillende redenen:
Als houvast, om iemands aandacht te houden terwijl we nadenken over wat we gaan zeggen.
Als controlemiddel, om er zeker van te zijn dat de andere persoon begrijpt wat je zegt en het daar ook mee eens is.
Maar weet je wat deze stopwoordjes eigenlijk zeggen tegen je gesprekspartner? Dat je onzeker bent.
Een pauze tijdens een gesprek zorgt er niet voor dat de ander persoon zijn aandacht voor je verliest. Praat altijd alsof het heel normaal is wat je zegt -zelfs als je zelf vindt van niet. Eigenlijk maak je meer indruk met hoe je iets zegt, dan met wat je zegt.
Luister nu naar 10 minuten van de conversatie die je van jezelf hebt opgenomen. Zet ieder stopwoordje dat je zegt op papier, lees ze daarna allemaal hard op (tenzij je papier leeg is, dan moet je meteen gaan solliciteren voor een baan als nieuwslezer). Lees je stopwoordjes net zo vaak tot je ze ingeprent hebt in je hoofd, zodat je in de toekomst van ze bewust bent. Vanaf nu vertraag je en ga je bewust ieder woord dat je uitspreekt van te voren kiezen.
Het geheim van het stopwoordjes elimineren -en van het elimineren van het meeste andere verkeerd gedrag- is om jezelf te corrigeren. Luister dus goed naar jezelf als je praat. Zeg je een zin met een stopwoord er in, zeg de zin dan opnieuw, maar nu zonder stopwoord. Je kan ook je lijstje stopwoorden overal mee naar toe nemen, als een herinnering om op te letten dat je niet meer deze kleine verraders van je onzekerheid moet gebruiken.
Probleem 4: Monotone stem
Oplossing: Als je bromt alsof je een oude aardrijkskunde leraar bent als je praat; Als je vrienden hun ogen dicht doen als je een verhaal vertelt; Als je collega’s/medestudenten halverwege je presentatie hun aandacht er niet meer bij kunnen houden, dan heb je waarschijnlijk een monotoon stemgeluid.
Hieronder volgt een stukje uit een verhaaltje voor kinderen. Lees het hardop en neem het op met je voice recorder:
Leopold Elfin had een probleem: Hij floot met zijn neus. Hij kon er niets aan doen. Iedere keer dat hij door zijn neus ademde kwam er een noot uit. Niet de stille snuiven, die zo nu en dan ontsnappen uit neusvleugels van mannen drie keer zo oud als hij, maar een luide, snerpende gil. Zoals het fluitje van een verkeersagent die blaast om het verkeer te laten stoppen.
Leopold was zich heel bewust van zijn probleem, maar wilde er nooit voor naar de dokter. Hij had bedacht dat het meer een kwestie was van anatomie, dan van geneeskunde. Misschien was het z’n samengeknepen tussenschot, of z’n smalle, ronde neusgaten, of de kromming aan het begin van zijn neus die verantwoordelijk was voor deze sociale ongepastheid.
Luister nu je opgenomen stuk af, als dat mogelijk is met een vriend of familielid voor een objectievere mening.
Heb je een dynamische vertelstem? Zo één die de luisteraars de wereld waar je over verteld intrekt? Of heb je een monotone stem, een stem waarbij de luisteraars hun aandacht verliezen?
Heb je een monotone stem? Zet dan je televisie aan en ga opzoek naar een presentator, comedian of nieuwslezer met een dynamische stem die jij leuk om naar te luisteren vindt. Luister naar hoe hij praat. Let op elk detail en nuance die zijn stem niet te stuiten maakt. Let op hoe hij het verhaal zijn eigen verhaal maakt en hoe zijn stem barst van de energie, warmte en dringendheid.
Probeer te herhalen wat hij zegt, gebruik dezelfde woorden, toon en stijl. Als je het gevoel hebt dat je wat kwaliteiten van zijn innemende stem zelf ook kan overbrengen, neem dan weer het kinderverhaaltje op, nu met de technieken die je van je voorbeeld hebt geleerd. Experimenteer met volume, toonhoogte, snelheid, klankkleur, ritme en flow van je stem als je voorleest. Probeer de nadruk op verschillende woorden te leggen; probeer pauzes in zinnen uit, waar ze normaal niet horen; verkort of verleng je uitspraak van woorden; spreek met verschillende stemmen en accenten. Lees het kinderverhaaltje meerdere keren en wees niet bang dat je onnozel klinkt. Dit heb je soms nodig om door een dam te breken, om daarna goede veranderingen te kunnen maken.
Als je klaar bent, lees het verhaaltje dan nog één keer. Doe het deze keer alsof je een luisterboek aan het opnemen bent voor kinderen. Vergelijk deze versie met je allereerste opname en ontdek dat er een verhalenverteller in je verborgen zat.
Probleem 5: Beweringen die klinken als vragen
Oplossing: Ga zitten en zet je trouwe voice recorder weer voor je.
Voor deze laatste oefening ga je doen alsof je voice recorder een vriend van je is. Deze vriend van jou houdt niet van vis. Jij gaat hem proberen te overtuigen om vanavond sushi met jou te gaan eten.
Als je klaar bent beluister je de audio. Luister goed. Gaat jou stem in toonhoogte omhoog aan het eind van een zin met een argument? Als dit het geval is, dan zal je opvallen dat je beweringen klinken als vragen. Dit laat jou onzeker lijken over wat je zegt.
Overtuigende sprekers eindigen hun zinnen ook met overtuiging.
Als je stem in toonhoogte omhoog gaat, doe je speech voor vis dan nog een keer. Wees deze keer vastberaden om je vriend over te halen. In plaats van dat je vragen stelt die smeken om bevestiging, maak je onherroepelijke statements die juist jou vastberadenheid bevestigen. Zorg ervoor dat je speech zelf niet verzandt in vreemd geklets en herhalingen, maar dat je naar een definitieve, sterke conclusie toe werkt. Zorg dat je klinkt alsof je er verstand van hebt en dat je zelf achter ieder woord staat wat je zegt, zelfs als je helemaal niet van sushi houdt.
Als dit je allemaal lukt ben je geslaagd.
Gefeliciteerd.
Echter, alhoewel je de vijf meestvoorkomende problemen hebt geïdentificeerd en gecorrigeerd hebt, dit betekent niet dat het probleem voor eens en voor altijd is verholpen. Je kan deze oefeningen twee keer per week eens opnieuw doorlopen. En wanneer je in gesprek bent, let dan op je houding, je ademhaling en je spraak. Als je merkt dat je weer achteruit gaat, corrigeer jezelf dan meteen.
Het duurt niet lang voordat niet alleen elke vrouw aan je lippen hangt, je zal je eigen radioshow hebben.


